Nakon izjave generalnog sekretara NATO-a Marka Ruttea da Evropa ne može da se brani bez SAD-a, francuski zvaničnici i evropski političari poručuju da je jačanje evropskog stuba NATO-a nužno i da je vrijeme za veću stratešku odgovornost Evropljana.
Francuska vlada oštro je reagovala na izjavu generalnog sekretara NATO-a Marka Ruttea, koji je u Evropskom parlamentu rekao da Evropa nije u stanju da se sama odbrani bez podrške Sjedinjenih Američkih Država.
„Ne, dragi Mark Rutte. Evropljani mogu i moraju preuzeti odgovornost za vlastitu sigurnost. Čak se i Sjedinjene Države s tim slažu. To je evropski stub NATO-a“, izjavio je francuski ministar vanjskih poslova Jean‑Noël Barrot.
Rutte je u ponedjeljak, odgovarajući na pitanje francuskog zastupnika u Evropskom parlamentu Pierre‑Romaina Thionneta, rekao da kontinent ne može osigurati vlastitu odbranu bez američke podrške. Tom prilikom odbacio je i ideju evropske vojske, koncept koji je nedavno ponovo aktuelizirao evropski komesar za odbranu Andrius Kubilius, ocijenivši da je „evropski stub NATO-a pomalo prazna riječ“.
Izjave generalnog sekretara NATO-a dolaze u trenutku kada administracija američkog predsjednika Donalda Trumpa insistira na smanjenju američkog angažmana u evropskoj sigurnosti. Nova Nacionalna strategija odbrane SAD-a, objavljena u petak navečer, navodi da Evropljani moraju preuzeti vodeću ulogu u suočavanju s prijetnjama, uz ocjenu da je Evropa ekonomski i vojno sposobna da se sama brani, uključujući i od Rusije.
Tokom prošle godine Trump je izvršio snažan pritisak na evropske saveznike da povećaju izdvajanja za odbranu na pet posto bruto domaćeg proizvoda.
Reakcije iz Francuske nisu se zadržale samo na nivou vlade. Muriel Domenach, bivša ambasadorica Francuske pri NATO-u, poručila je na mreži X da „uz dužno poštovanje prema generalnom sekretaru NATO-a, ovo nije pravo pitanje niti pravi odgovor“, dodajući da je „isticati evropsku slabost kako bi se osigurala američka sigurnosna garancija zastario pristup koji šalje pogrešnu poruku Rusiji“.
Bez direktnog spominjanja Ruttea, francuska ministrica oružanih snaga Catherine Vautrin izjavila je za francuski radio da je „ono čemu danas svjedočimo potreba za snažnim evropskim stubom NATO-a“. Ideja jačanja evropskih kapaciteta unutar Saveza, koju je Francuska zagovarala još prije nekoliko godina, danas ima podršku i drugih država, uključujući Njemačku.
Kritikama se pridružila i zastupnica Nathalie Loiseau, bivša francuska ministrica, koja danas sjedi u odboru Evropskog parlamenta u kojem je Rutte iznio sporne stavove.
„Bio je to sramotan trenutak. Rutte misli da će vrijeđanjem Evropljana ugoditi Trumpu. Ne treba nam Trumpov fanatik. NATO mora ponovo uspostaviti ravnotežu između američkog i evropskog doprinosa“, rekla je Loiseau.
Rutteove izjave u suprotnosti su i s procjenama finskog predsjednika Alexandera Stubba, koji je prošle sedmice na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu izjavio da Evropa ima kapacitete da se sama brani.
