Evropa strahuje od (iranskog) raketnog napada

Nakon pokušaja iranskog raketnog napada na ostrvo Diego Garcia u Indijskom okeanu, u evropskim prijestolnicama raste zabrinutost zbog mogućeg dosega balističkih projektila iz Teherana. Iako projektili nisu pogodili cilj – jedan se srušio, a drugi je presretnut – sama činjenica da je meta udaljena više od 5.000 kilometara pokrenula je nova pitanja o sigurnosti Evrope.

Ostrvo Diego Garcia, koje koriste Velika Britanija i Sjedinjene Američke Države kao vojnu bazu, dugo se smatralo nedostižnim za iranske raketne sisteme. Međutim, napad je doveo u pitanje ranije procjene prema kojima su projektili srednjeg dometa mogli preći znatno kraće udaljenosti. Gradovi poput Beča, Berlina ili Rima nalaze se bliže Teheranu nego ova strateška tačka u Indijskom okeanu.

Analitičari upozoravaju da ovo nije prvi sigurnosni alarm za Evropu. Tokom rata u Ukrajini, dronovi i vojni avioni više puta su narušavali vazdušni prostor članica NATO-a, uključujući Poljsku, baltičke države i Rumuniju. Nedavni incidenti dodatno su pojačali osjećaj ranjivosti, a pokušaj napada na Diego Garciu otvorio je novo poglavlje zabrinutosti.

Evropski zvaničnici sve glasnije pozivaju na jačanje odbrambenih kapaciteta. Komesar za odbranu EU Andrius Kubilius upozorio je da je potrebno značajno povećati proizvodnju sistema protivraketne odbrane. Slične poruke dolaze i iz Velike Britanije i Njemačke, gdje stručnjaci upozoravaju da bi potencijalne mete mogle biti i evropske prijestolnice.

Vojni analitičari navode da NATO raspolaže određenim kapacitetima za presretanje projektila, uključujući sistem „Aegis Ashore“ u Rumuniji, kao i slične instalacije u Poljskoj. Međutim, ističe se da evropske države same po sebi trenutno nemaju dovoljno razvijene sisteme za efikasnu odbranu od balističkih raketa dugog dometa.

Dodatni problem predstavlja iscrpljenost resursa, s obzirom na to da su mnogi sistemi, poput američkih baterija Patriot, preusmjereni prema Ukrajini, dok su zalihe municije smanjene. Stručnjaci upozoravaju da Evropa trenutno nema adekvatnu alternativu u dovoljnim količinama.

U tom kontekstu, pokrenuta je inicijativa Evropski nebeski štit, s ciljem zajedničke nabavke i integracije sistema protivvazdušne odbrane. U projekt je uključeno više od dvadeset evropskih država, a planirano je korištenje različitih sistema, uključujući njemački IRIS-T, američki Patriot i izraelski Arrow-3. Ipak, potpuna operativnost ovog sistema ne očekuje se prije 2032. godine.

U međuvremenu, pojedine države već raspravljaju o dodatnim ulaganjima u odbranu. Austrija, koja se pridružila projektu, suočava se s izazovima finansiranja i političkih odluka o modernizaciji svoje vojske, uključujući i zamjenu postojećih borbenih aviona.

Razvoj situacije na Bliskom istoku, uključujući iranske raketne aktivnosti, dodatno je pojačao pritisak na evropske vlade da ubrzaju donošenje odluka o jačanju odbrambenih kapaciteta i smanjenju sigurnosnih rizika.