Specijalizirani magazin “Evropska sigurnost i odbrana” (European Security & Defence – ESD) čiju redakciju čine eminentni evropski i američki stručnjaci iz vojne oblasti i sigurnosti sačinio je analizu o situaciji u BiH i regionu kroz prizmu vanjskog utjecaja. Poglavito ruskog.
U analizi magazina, koji se izdaje u 100 zemalja širom svijeta, ističe se da je zapadni Balkan 2025. godine postao “ključni pokazatelj promjenjivog sigurnosnog poretka u Evropi, oblikovanog povećanom militarizacijom, novim partnerstvima i rastućim vanjskim utjecajem”.
Vojni stručnjaci su stoga odaslali jedno ključno upozorenje EU i NATO-u:
“Regija zapadnog Balkana više ne bi trebala biti tretirana kao periferna briga u kontekstu šire evropske sigurnosti. U kontekstu dramatično izmijenjenog evropskog sigurnosnog okruženja od ruske invazije na Ukrajinu, postala je područje strateškog prilagođavanja i vanjske konkurencije. Od Zagreba do Tirane i Prištine, zatim do Beograda i Sarajeva – odbrambena i sigurnosna dimenzija ovog kutka Evrope se vratila na mapu Evrope”.
Naime, navode da se utjecaj rata u Ukrajini i dalje osjeća u cijeloj regiji, otkrivajući ranjivosti i prisiljavajući modernizaciju odbrane. Istovremeno, ističu, rivalski vanjski akteri – od Turske do Rusije i Kine – agresivno se takmiče za pristup i strateški utjecaj nad EU i NATO-om.
Rezultat je, zaključuju, regija koja se još uvijek pokušava stabilizirati, a istovremeno je u opasnosti da postane sve destabiliziranija, nešto što Zapadu nije preporučljivo ignorirati.
Navodi se da utjecaj agresije Moskve odjekuje “cijelom ovom južnom regijom”.
“Hibridne prijetnje su u porastu, a vjekovne linije razdora se ponovo pojavljuju. U trenutnom evropskom sigurnosnom okruženju, ova nemirna regija ne samo da reaguje na današnje geopolitičke realnosti, već se i prilagođava”, navodi se u analizi.
“Posljedice ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine izazvale su povećanje obrambenih budžeta, nova sigurnosna usklađivanja i odlučniji pristup vanjskim akterima. Države u regiji koje su dugo bile navikle na sigurnosnu dinamiku niskog intenziteta bile su prisiljene mobilizirati se i ponovno naoružavati, a invazija je do srži potresla odbrambeni položaj evropskog kontinenta. Stabilnost na jugoistočnom krilu Evrope danas mnogi promatrači vide kao preduvjet za šire euroatlantsko sigurnosno okruženje. I za NATO i za EU, stabilan Balkan znači manje ranjivosti, manje problema i manje glavobolja na duge staze”, navode vojni stručnjaci ovog magazina.
