Administracija Donalda Trumpa objavila je novi segment Nacionalne strategije Sjedinjenih Američkih Država, u kojem se posebna pažnja posvećuje stanju u Evropi i procjeni njenog dugoročnog strateškog značaja. U opsežnom dokumentu, koji definira prioritete buduće američke politike, Evropa se prikazuje kao kontinent suočen s više paralelnih kriza – ekonomskih, političkih, demografskih i identitetskih – koje, prema ocjeni autora, mogu u potpunosti promijeniti njen karakter u narednim decenijama.
Evropa “gubi dio sebe”
Strategija navodi da je udio Evropskog kontinenta u svjetskom BDP-u pao sa 25 posto 1990. godine na današnjih 14 posto, što se u dokumentu povezuje s “regulatornom prenormiranošću” koja, kako se tvrdi, sputava privrednu dinamiku, inovacije i produktivnost. Međutim, ekonomski pad se u tekstu opisuje samo kao površinski simptom dubljeg problema – onoga što autori nazivaju “civilizacijskim ispražnjenjem”.
U dokumentu se tvrdi da je Evropa suočena s padom nataliteta, migracijama koje mijenjaju društvene odnose, rastućim političkim polarizacijama te “potiskivanjem slobode govora i sužavanjem prostora za političku opoziciju”. Dodaje se da bi, uz nastavak sadašnjih trendova, neke evropske države mogle postati “neprepoznatljive u roku od dvadeset godina”.
Strategija postavlja pitanje da li će pojedine evropske zemlje, u takvim okolnostima, biti u stanju zadržati ekonomsku i vojnu poziciju koja ih čini pouzdanim američkim partnerima.
Fokus na odnosu Evrope i Rusije
Poseban dio teksta posvećen je rusko-evropskim odnosima. Trumpova administracija podsjeća da evropske države imaju značajnu prednost nad Rusijom u gotovo svim konvencionalnim vojnim kapacitetima, ali da je političko-pojmovni odnos prema Moskvi duboko narušen nakon invazije na Ukrajinu.
Strategija tvrdi da je u interesu Sjedinjenih Država “brza i dogovorena obustava neprijateljstava”, kako bi se spriječila daljnja destabilizacija evropskih ekonomija, izbjegao rizik širenja sukoba i omogućila obnova Ukrajine. Naglašava se i potreba uspostavljanja “strateške stabilnosti” između SAD-a, Evrope i Rusije.
Ocjene evropskih vlada i političkih procesa
U tekstu se kritički opisuje situacija u kojoj se, kako se navodi, značajan dio evropske javnosti protivi produženju rata, dok “nestabilne manjinske vlade” ne uspijevaju reflektirati tu volju u svojim politikama. Autori tvrde da se time potkopava demokratski proces i produžava kriza u kojoj se evropske institucije nalaze.
Posebno se ističe primjer Njemačke, gdje se navodi da tamošnje industrijske kompanije “sele proizvodne pogone u Kinu i koriste ruski gas koji više ne mogu nabaviti kod kuće”, što se opisuje kao znak dubokih strukturnih slabosti evropskog privrednog modela.
