Evropa se suočava s najozbiljnijom sigurnosnom krizom u posljednjih nekoliko decenija, piše bivši predsjednik Republike Turske Abdullah Gül u autorskoj analizi objavljenoj na portalu Project-Syndicate.org. Prema njegovoj ocjeni, aktuelna situacija nije posljedica samo povratka Donalda Trumpa u Bijelu kuću, nego dugogodišnje strateške iluzije da se sigurnost može trajno prepustiti drugome.
„Kontinent je predugo uživao dividende mira, a da pritom nije ozbiljno razmišljao o cijeni vlastite zaštite“, navodi Gül, dodajući da je trenutna kriza tek razotkrila slabosti koje su se taložile godinama.
Evropa je, kako ističe, ostala snažna u domenu tzv. meke moći – kroz promociju demokratije, ljudskih prava i dobrog upravljanja – ali to više nije dovoljno. Potrebna je izgradnja kredibilnog sigurnosnog okvira koji će biti komplementaran NATO-u, a ne njegova zamjena. „Autonomija ne znači izolaciju, niti odricanje od savezništava, nego sposobnost da se preuzme odgovornost“, poručuje Gül.
On smatra da poruke iz Vašingtona, uključujući i retoriku administracije Donalda Trumpa, predstavljaju svojevrsno upozorenje Evropi.
„Bez obzira na to ko sjedi u Bijeloj kući, Evropa više ne može računati na trajnu američku supremaciju i bezuslovnu zaštitu“, piše Gül, naglašavajući da je promjena mentaliteta jednako važna kao i promjena politike.
Posebno upozorava da nova evropska sigurnosna arhitektura ne smije biti ograničena institucionalnim granicama Evropske unije. Prema njegovom stavu, Evropa nema kapacitet da se brani bez saveznika iz NATO-a koji nisu članice EU, prije svega Turske i Ujedinjenog Kraljevstva.
„Sigurnosni okvir mora se protezati od Atlantika do Crnog mora i obuhvatiti Evropu u njenom najširem geografskom i strateškom smislu“, navodi on.
Govoreći o odnosima Turske i Evropske unije, Gül podsjeća na period pregovora o pristupanju i prepreke koje su, kako tvrdi, bile politički motivirane.
