Weber: Vrijeme je za evropski dogovor s ekstremnom desnicom

Centrističke snage u EU moraju se pomjeriti udesno kako bi odrazile novu političku realnost, smatra Manfred Weber, lider Evropske narodne stranke (EPP).

EPP je prošle godine izazvao buru u Briselu kada je glasao zajedno s krajnjom desnicom, umjesto sa svojim tradicionalnim saveznicima, socijalistima i liberalima. Weberove izjave predstavljaju dosad najjači signal da želi obnoviti odnose s te dvije stranke koje decenijama upravljaju EU. Međutim, jasno je poručio da i ti saveznici moraju biti spremni na dogovor, u intervjuu za Politico u kojem se osvrnuo na 2025. godinu i pogledao unaprijed ka 2026.

Socijalisti i liberali bili su bijesni zbog onoga što su smatrali izdajom, tvrdeći da je EPP otišao predaleko glasanjem s krajnjom desnicom i srušio “zaštitni zid” koji je trebao spriječiti krajnju desnicu da učestvuje u donošenju odluka.

Međutim, Weber je bio uporan da nije uradio ništa pogrešno, rekavši: “Želim zaustaviti populizam i anti-evropske snage”, dodajući da je spreman sarađivati s centrističkim strankama, ali da one moraju slušati birače.

Ishod izbora za Evropski parlament 2024. godine, koji je promijenio odnos snaga u korist desnih i krajnje desnih stranaka, “mora se odraziti” i “prevesti” u politike kako bi se pokazalo da Brisel sluša svoje građane, rekao je Weber.

Pred starom koalicijom su novi izazovi, paket deregulacije usmjeren na ekološka pravila, preispitivanje zabrane motora s unutrašnjim sagorijevanjem i zakon kojim bi se povećale deportacije migranata.

“Probleme možemo rješavati u centru kada je riječ o migracijama, velikom strahu i nesigurnosti kod mnogih ljudi koji se boje gubitka radnih mjesta … to moramo shvatiti ozbiljno.”

Prema Weberu, način borbe protiv euroskeptičnih i populističkih stranaka jeste rješavanje pitanja na kojima one grade kampanje: “Molim vas da razmislite … šta moramo učiniti da im oduzmemo teme kampanje, to je ono o čemu se ovdje radi”, dodao je u intervjuu koji je vođen krajem decembra.

Weber, koji je zastupnik u Evropskom parlamentu od 2004, lider EPP grupe u Parlamentu od 2014. i predsjednik EPP-a od 2022., rekao je da desni centar “isporučuje rezultate kroz uspjehe” i da ga “niko neće zaustaviti” u provođenju stranačkog programa.

Tvrdio je da slučajevi kada je EPP glasao zajedno s krajnjom desnicom, za ublažavanje zakona protiv krčenja šuma, za usvajanje zelenih izvještajnih obaveza za kompanije i za olakšavanje deportacija migranata u treće zemlje, nisu bili “radikalni stavovi”. Nego da odražavaju stavove nacionalnih vlada i Evropske komisije. Ta glasanja, kako je rekao, “nisu neka vrsta radikalizacije”.

Od početka kampanje za izbore za Evropski parlament 2024. godine, Weber je pozivao centrističke snage da sarađuju s Braćom Italije, strankom italijanske premijerke Giorgie Meloni i članicom grupe Evropskih konzervativaca i reformista, koja je desnije od EPP-a.

To je razljutilo socijaliste i liberale, koji tvrde da je Meloni krajnje desna populistkinja i da bi trebala biti isključena iz donošenja odluka na nivou EU.

Kada je predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen Italiji dodijelila izvršno potpredsjedničko mjesto u svom drugom mandatu, Meloni je nominovala Raffaelea Fitta za tu funkciju, što je izazvalo neuspješan pokušaj socijalista i liberala da blokiraju njegovo imenovanje. EPP je branio Fittovu kandidaturu, pozivajući se na Meloninu pragmatičnost i pouzdanost na nivou EU. Fitto je sada izvršni potpredsjednik za koheziju i reforme.

Weber je rekao da mu je vrijeme dalo za pravo. Godinu i po nakon izbora, “mislim da niko zaista ne može reći da je Raffaele Fitto krajnje desni populista … on je vrlo ozbiljan kolega”.

Optužio je svoje centrističke saveznike da se fokusiraju na retoriku i “ideološke rasprave”, umjesto da gledaju “realnost na terenu” i shvate novu desničarsku političku stvarnost u Evropi.

Meloni se, prema Weberu, “ponaša odgovorno” i “spremna je na kompromise”.