Ukrajina i Mađarska u sve oštrijem sukobu. Pljušte i uvrede!

Sporovi oko nafte, prava mađarske manjine, EU pomoći i nedavni incidenti na granici dodatno pogoršali odnose Kijeva i Budimpešte.

Odnosi između Ukrajine i Mađarske posljednjih mjeseci ulaze u novu fazu ozbiljnih političkih i diplomatskih sukoba. Iako su dvije zemlje susjedi i članice evropskog političkog prostora, njihovi odnosi već godinama su opterećeni sporovima oko prava mađarske manjine u zapadnoj Ukrajini, ali i različitim stavovima o ratu s Rusijom, energetici i evropskoj pomoći Kijevu.

Najnoviji sukobi izbili su početkom marta nakon što je Ukrajina optužila mađarske vlasti da su uhapsile sedam ukrajinskih državljana koji su, prema navodima Kijeva, prevozili novac i zlato iz Austrije prema Ukrajini. Ukrajinske vlasti su incident opisale kao „državni terorizam“ i zatražile njihovo hitno oslobađanje, tvrdeći da su zadržani u objektu mađarskih sigurnosnih službi blizu Budimpešte.

Ovaj događaj dodatno je pogoršao odnose koji su već bili napeti zbog političkih i ekonomskih sporova. Jedan od ključnih problema je pitanje evropske finansijske pomoći Ukrajini. Mađarska je nedavno blokirala veliki paket finansijske podrške Evropske unije namijenjen Kijevu, vrijedan oko 90 milijardi eura, čime je izazvala snažne reakcije ukrajinskog rukovodstva.

Istovremeno je izbio i spor oko naftovoda Druzhba, jednog od glavnih kanala za transport ruske nafte prema centralnoj Evropi. Nakon što je naftovod oštećen u ruskom napadu početkom godine, dotok nafte prema Mađarskoj je zaustavljen. Ukrajina tvrdi da su u toku popravke infrastrukture, ali Budimpešta optužuje Kijev da namjerno odugovlači s obnovom. Mađarski premijer zaprijetio je da će koristiti političke i finansijske pritiske kako bi se transport ponovo pokrenuo.

Energetski sporovi su posebno osjetljivi jer Mađarska u velikoj mjeri zavisi od ruske nafte koja dolazi upravo tim naftovodom. Zbog toga je Budimpešta već ranije upozorila da bi mogla blokirati pojedine evropske odluke koje se odnose na pomoć Ukrajini ili sankcije Rusiji.

Međutim, tenzije između dvije zemlje ne potiču samo iz energetike i rata. Jedan od najdugotrajnijih sporova odnosi se na položaj mađarske nacionalne manjine u zapadnoj ukrajinskoj oblasti Zakarpatje. U toj regiji živi oko 150.000 etničkih Mađara, a Budimpešta godinama optužuje Kijev da zakonima o obrazovanju i jeziku ograničava njihova prava na školovanje i javnu upotrebu mađarskog jezika.

Spor je posebno eskalirao nakon što je Ukrajina 2017. i kasnije 2019. usvojila zakone kojima je ukrajinski jezik postao obavezan u većini javnih institucija i škola. Mađarska smatra da takve mjere diskriminišu manjine i zbog toga već godinama blokira pojedine oblike saradnje Ukrajine sa NATO-om i Evropskom unijom.

U političkom smislu, dodatni problem predstavlja činjenica da mađarska vlada održava relativno bliske odnose s Moskvom, dok je Ukrajina u otvorenom ratu s Rusijom. Budimpešta je više puta odbila da dozvoli tranzit oružja za Ukrajinu preko svoje teritorije i protivi se novim sankcijama protiv Rusije, što izaziva oštre reakcije u Kijevu.

Napetosti su se dodatno pojačale i nakon više diplomatskih incidenata i međusobnih optužbi za špijunažu, propagandu i političke pritiske. Analitičari upozoravaju da se sporovi između dvije zemlje više ne odnose samo na manjinska prava, već i na širu geopolitičku borbu unutar Evrope o odnosu prema Rusiji i ratu u Ukrajini.

Sve ove teme – od energetike i evropske pomoći, do pitanja manjina i odnosa prema Moskvi – učinile su odnose između Ukrajine i Mađarske jednim od najnapetijih bilateralnih odnosa u današnjoj Evropi.