Velika Britanija je 23. jula 2025. godine uvela prve sankcije u okviru novog globalnog režima borbe protiv krijumčarenja ljudi, ciljajući 25 pojedinaca i kompanija koji, prema britanskim vlastima, predstavljaju srce organizovanog kriminala koji potiče neregularne migracije ka toj zemlji. Poseban fokus britanskih vlasti je na kriminalnim mrežama koje djeluju s područja Zapadnog Balkana, Bliskog istoka i Azije.
Sankcije uključuju zamrzavanje imovine, zabranu putovanja i isključenje iz britanskog finansijskog sistema, a predstavljaju prvi korak u implementaciji režima koji omogućava kažnjavanje i pojedinaca i firmi koje omogućavaju, finansiraju ili direktno učestvuju u krijumčarenju migranata.
Ko su sankcionisani?
Među najistaknutijim imenima nalazi se Bledar Lala, Albanac koji predvodi krijumčarsku mrežu koja ilegalno prebacuje migrante iz Belgije u Veliku Britaniju preko Lamanša. Njegova mreža je povezana s nizom drugih evropskih kriminalnih grupa.
Sankcije su uvedene i protiv Alena Basila, bivšeg policijskog prevodioca koji je postao vođa jedne od najvećih krijumčarskih mreža u Srbiji. Uz pomoć korumpiranih policajaca, Basil je izgradio mrežu koja je terorisala izbjeglice, a imovinu od preko milion eura, uključujući luksuznu kuću, stekao je isključivo iz iznuđivanja migranata.
Posebno je označen i Mohammed Tetwani, poznat kao „kralj Horgoša“, koji je upravljao nasilnom mrežom krijumčara u pograničnom pojasu između Srbije i Mađarske. On i njegovi saradnici poznati su po brutalnosti, uključujući fizičko i seksualno nasilje nad migrantima koji nisu mogli platiti.
Sankcionisani su i pripadnici Kazawi i Tetwani bandi, koje djeluju na relaciji Sjeverna Afrika – Balkan. Ove grupe su poznate po izuzetnoj surovosti, uključujući mučenje i silovanja žena migranata koje nisu u mogućnosti platiti krijumčarenje.
Lažni pasoši iz Crne Gore
Među sankcionisanima je niz pripadnika Kavač i Škaljari klanova iz Crne Gore. Oni su optuženi za krijumčarenje kriminalaca između Balkana i Turske uz korištenje lažnih pasoša. Sankcije su uvedene protiv Marka Petrovića, Dalibora Ćurlika, Almira Jahovića, Nikole Veina, Ratka Živkovića i Dejana Pavlovića, koji su zaduženi za nabavku i distribuciju falsifikovanih dokumenata.
Britanske vlasti ističu da je korištenje lažnih identiteta ključni alat u mrežama koje krijumčare ne samo migrante, već i članove kriminalnih organizacija.
Irački krijumčari i hawala mreže
Sankcije su uvedene i protiv više pojedinaca iračkog porijekla, poput Gorana Assada Jalala, Hemin Alija Saliha i Dedawana Dazeya, koji su odgovorni za ilegalno prebacivanje migranata iz Azije i sa Bliskog istoka u Evropu, koristeći hladnjače i tajne skloništa u Francuskoj i Belgiji.
Posebna pažnja posvećena je i tzv. hawala mrežama – neformalnim sistemima prenosa novca, koji krijumčari koriste kako bi migranti platili „usluge“. Sankcionisani su Muhammed Khadir Pirot, Mariwan Jamal i Rafiq Shaqlaway, koji su upravljali finansijskim tokovima iz Iraka, Turske i Kurdistana ka mrežama u Evropi.
Kineski proizvođač čamaca
U okviru ovog paketa sankcija, prvi put je na listu uvrštena i jedna kineska kompanija – Weihai Yamar Outdoors Product Co – koja je, prema britanskom istraživanju, oglašavala prodaju gumenih čamaca eksplicitno za potrebe krijumčarenja ljudi. Ovi čamci su isti oni u kojima su, često bez pojaseva za spašavanje i uz velike rizike, migranti slani preko Lamanša.
Poruka Londona: "Znamo ko ste"
Britanski ministar vanjskih poslova David Lammy izjavio je da je ovo „istorijski trenutak“ u borbi protiv organizovanog kriminala:
– Mojim riječima balkanskim i drugim krijumčarskim mrežama: Znamo ko ste. Djelovat ćemo zajedno s partnerima širom svijeta da vas zaustavimo i pozovemo na odgovornost – rekao je Lammy.
Nacionalna agencija za borbu protiv kriminala (NCA) poručila je da će novi režim sankcija dati dodatna ovlaštenja britanskim službama u razbijanju globalnih mreža koje trguju ljudskim nesrećama.
Ovo je prvi put da jedna država uvodi globalne sankcije isključivo zbog neregularne migracije, a britanske vlasti poručuju da neće stati na ovome – novi paketi sankcija su već u pripremi.
