Sela istočno od rijeke Drine — od Šćepan Polja do Višegrada — bila su poprište brutalnih masakra, pljačke i spaljivanja.
Selo Gornje Zaostro kod Berana u Crnoj Gori sutra će ponovo biti u centru pažnje javnosti zbog najave otkrivanja spomenika četničkom komandantu i ratnom zločincu Pavlu Đurišiću, tokom tradicionalnog sabora koji okuplja pristalice četničke ideologije.
Inicijativa za postavljanje ovog spomen-obilježja traje već godinama, a iza nje stoji više udruženja koja otvoreno njeguju i promovišu četničku ideologiju. Ovom potezu priklonile su se i određene prosrpske političke partije koje su danas dio vladajuće koalicije u Crnoj Gori, kao i Srpska pravoslavna crkva. Mitropoliti SPC Joanikije i Metodije su u više navrata javno slavili Đurišića, nazivajući ga “junakom”, uprkos njegovoj nespornoj ulozi u brutalnim zločinima tokom Drugog svjetskog rata.
Podsjetimo, Pavle Đurišić komandovao je četničkim jedinicama koje su u prvoj polovini januara 1943. godine u bjelopoljskom srezu uništile 33 muslimanska (bošnjačka) sela, usmrtivši oko 1.400 civila, uključujući žene i djecu. Istovremeno, u fočanskom kraju spaljeno je 15 sela i ubijeno oko 700 ljudi. Početkom februara gotovo svi stanovnici sela Zubanj kod Rudog su pogubljeni, a slične zločine četnici su nastavili u Pljevljima, Čajniču i Foči.
Sela istočno od rijeke Drine — od Šćepan Polja do Višegrada — bila su poprište brutalnih masakra, pljačke i spaljivanja.
Mnoge bošnjačke porodice su žive spaljene u sopstvenim domovima, a brojne žene i djevojke su silovane. Prema tadašnjim izvještajima, za samo osam dana ubijeno je 1.200 bošnjačkih muškaraca i do 8.000 ostalih civila: žena, djece i staraca. Đurišić je lično podnio izvještaj Draži Mihailoviću u kojem je, hladno i precizno, naveo da je operacija “izvedena tačno po naređenju”, te da su “muslimanska sela potpuno spaljena i stanovništvo uništeno bez obzira na pol i godine starosti”.
Uprkos težini ovih historijski dokazanih zločina, nadležne institucije u Crnoj Gori do danas se nisu oglasile povodom planiranog otkrivanja spomenika, što izaziva dodatnu zabrinutost u javnosti. Selo Gornje Zaostro i ranije je bilo poznato kao okupljalište pristalica četničkog pokreta, a tokom Drugog svjetskog rata tu se nalazio i Đurišićev štab.
Istoričari i politički analitičari upozoravaju da je podizanje spomenika ovakvoj ličnosti otvoreni čin historijskog revizionizma i pokušaj rehabilitacije kolaboracionističkih pokreta koji su sarađivali s fašističkim okupatorima i vršili masovne zločine nad civilnim stanovništvom.
Ovakav potez, smatraju mnogi, dodatno polarizuje crnogorsko društvo i prijeti produbljivanjem etničkih i ideoloških podjela, a sve to uz prešutnu ili čak otvorenu podršku pojedinih institucija i političkih struktura.
