Predsjednici Albanije i Srbije pozivaju na ubrzanu integraciju zapadnog Balkana u jedinstveno tržište i Šengen.
Od pada Berlinskog zida malo je procesa tako snažno promijenilo Evropsku uniju kao njeno proširenje, poručuju predsjednik Albanije Edi Rama i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić u autorskom tekstu objavljenom u listu Frankfurter Allgemeine Zeitung. Širenjem svojih institucija, pravila i tržišta na nove članice, Evropska unija je, kako navode, učvrstila demokratiju, stabilnost i prosperitet širom kontinenta.
Podsjećaju da od 2013. godine nijedna nova država nije pristupila Uniji, ističući da takva situacija, bez obzira na složen kontekst unutrašnjih reformi i geopolitičkih napetosti, traje predugo i ima obeshrabrujući efekat.
U tekstu naglašavaju da je proširenje igralo ključnu ulogu u izgradnji zajednice zasnovane na demokratiji, vladavini prava i ekonomskom povezivanju, te da je za zapadni Balkan perspektiva članstva i dalje najjači pokretač reformi, investicija i pomirenja.
– U našem dijelu Evrope, koji je geografski okružen Evropskom unijom i historijski vezan za evropsku sudbinu, članstvo ostaje najvažniji podsticaj za dubinske promjene. Vrijeme je da se prepozna da se na zapadnom Balkanu nalazi nova linija ulaganja u snagu same Unije – poručuju Rama i Vučić.
Autori priznaju da unutar Evropske unije postoje legitimne bojazni u vezi s njenom funkcionalnošću u slučaju daljeg proširenja, uključujući pitanja odlučivanja i institucionalne ravnoteže. Smatraju, međutim, da odgađanje procesa uz obrazloženje da se najprije moraju provesti unutrašnje reforme šalje pogrešnu poruku zemljama kandidatima.
– Reći budućim članicama da moraju čekati reformu Unije prije nego što pristupe značilo bi zatvoriti vrata, uz mnogo svečanih govora i malo stvarnog napretka. To bi bilo pogrešno, kontraproduktivno, pa čak i opasno u današnjim okolnostima – upozoravaju.
Ističu da su reforme na putu ka članstvu duboke i često bolne, ali da ih zemlje regiona provode jer vjeruju da je cilj vrijedan napora. Naglašavaju i razlike u percepciji među građanima – dok su Albanci, kako navode, i dalje optimistični, u Srbiji je prisutniji skepticizam – ali da je zajednički imenitelj potreba za kredibilnim i vremenski izvjesnim procesom.
Kao mogući izlaz iz trenutnog zastoja predlažu ubrzanu integraciju spremnih kandidata u jedinstveno tržište i Šengen, bez promjene institucionalne arhitekture Unije.
– Takav pristup donio bi opipljive koristi građanima, ojačao ekonomsku i geopolitičku poziciju Evropske unije i istovremeno ublažio zabrinutosti onih država članica koje zaziru od velikog proširenja. Proces bi bio lakše objasniti domaćoj javnosti, jer ne bi podrazumijevao nova prava veta niti promjene u strukturi odlučivanja – navode predsjednici Albanije i Srbije.
Proširenje, zaključuju, nikada nije bilo čin milosrđa, već obostrano korisna investicija koja je Uniji donosila nova tržišta, talente i političku stabilnost, a novim članicama sigurnost i prosperitet. U vremenu narativa o podjelama i slabljenju Evrope, smatraju da je sposobnost pretvaranja krize u integraciju i različitosti u jedinstvo ostala njena najveća snaga.
