Može li Trump spasiti Orbana?

Ankete pokazuju prednost opozicionog kandidata Petera Magyara dok Vašington pojačava političku i diplomatsku podršku mađarskom premijeru.

Mađarski premijer Viktor Orban suočava se s najtežim parlamentarnim izborima od dolaska na vlast prije 16 godina, dok ankete ukazuju na rast podrške opozicionom izazivaču Peteru Magyaru. Uoči glasanja, politički krugovi bliski predsjedniku Sjedinjenih Američkih Država Donaldu Trumpu i pokretu MAGA pojačali su podršku Orbanu, kojeg smatraju ključnim ideološkim saveznikom u Evropi.

Prema istraživanjima javnog mnijenja, Magyar je uspio okupiti dio nezadovoljnog biračkog tijela koje zamjera vladi visoku inflaciju, ekonomske probleme i niz političkih skandala. Njegova politička platforma fokusirana je na socijalna i ekonomska pitanja, dok Orban kampanju pokušava usmjeriti na geopolitiku i rat u Ukrajini, predstavljajući izbore kao svojevrsni referendum o međunarodnim pitanjima i odnosima s Evropskom unijom.

U američkom konzervativnom političkom krugu Orban se već godinama posmatra kao primjer političkog modela. Njegova tvrda politika prema migracijama, sukobi s univerzitetima i liberalnim organizacijama, kao i kritičan odnos prema Briselu i skeptičan stav prema Ukrajini, često se navode kao inspiracija za dio američkih konzervativaca.

Potpredsjednik Sjedinjenih Američkih Država JD Vance javno je priznao da se pojedine političke odluke Budimpešte pažljivo prate u Vašingtonu, navodeći da je mađarski premijer „donio pametne odluke iz kojih bi se moglo učiti i u Sjedinjenim Državama“.

Sam Orban je tokom političkog skupa u Mađarskoj isticao da su njegovi politički i analitički krugovi u kontaktu s ljudima iz Trumpovog okruženja. Govoreći o tim vezama, naglasio je da su mađarske institucije i think tank organizacije „duboko uključene u proces izrade politika u timu Donalda Trumpa“.

Posebno bliske odnose godinama održavaju mađarske organizacije i istraživački centri bliski vlastima u Budimpešti s američkim konzervativnim institutima, gdje se razmjenjuju analize, istraživanja i političke strategije.

Podrška iz Vašingtona dodatno je naglašena tokom nedavne posjete američkog državnog sekretara Marca Rubija Budimpešti. Tom prilikom je poručeno da odnosi dvije države ulaze u, kako je rekao, „zlatnu eru“, uz poruku da će Sjedinjene Američke Države podržavati Mađarsku i ekonomski ako bude potrebno.

Rubio je tom prilikom istakao da američki predsjednik smatra uspjeh Mađarske važnim i za američku političku agendu, naglasivši da „uspjeh Mađarske predstavlja i uspjeh politike Donalda Trumpa“.

Analitičari smatraju da je interes američkog konzervativnog pokreta za mađarske izbore izuzetno velik, jer bi eventualni poraz Orbana imao šire političke posljedice za populističke i desničarske pokrete širom Evrope. Prema ocjenama pojedinih zapadnih analitičara, izbori u Mađarskoj ove godine spadaju među najvažnije političke procese za politički blok blizak Trumpu.

U Budimpešti se uoči izbora planira i novo okupljanje konzervativnih političara i aktivista iz Evrope i Sjedinjenih Američkih Država na konferenciji CPAC, koja se u mađarskoj prijestonici održava već nekoliko godina. Organizatori se nadaju i dolasku Donalda Trumpa, koji je ranije dobio otvoreni poziv od mađarskog premijera.

Ipak, uprkos snažnoj međunarodnoj podršci, ankete pokazuju da opozicija trenutno ima prednost. Prema zbirnim rezultatima više istraživanja javnog mnijenja, stranka Tisza koju predvodi Peter Magyar vodi s oko devet procentnih poena prednosti u odnosu na Orbanovu stranku Fidesz.

Ekonomske okolnosti dodatno komplikuju situaciju za mađarsku vladu. Nacionalna valuta forinta posljednjih sedmica ponovo je pod pritiskom zbog globalnih političkih napetosti, dok postoji bojazan da bi rast cijena energije mogao ponovo pokrenuti inflaciju, koja je već izazvala veliko nezadovoljstvo među biračima.

Politički komentatori u Evropi i Sjedinjenim Američkim Državama različito procjenjuju koliko podrška Trumpovog pokreta može uticati na izborni rezultat. Dok dio analitičara smatra da će takva podrška dodatno mobilizirati Orbanove pristalice, drugi upozoravaju da je pitanje hoće li to imati uticaj na neodlučne birače koji su prvenstveno fokusirani na ekonomske probleme.