Unutar zapadnog Balkana: promet podataka porastao je značajno, uz smanjenje roaming troškova između 83 % i 96 % tokom prve dvije godine.
Od 1. januara 2026. godine, Ukrajina i Moldavija će zvanično ući u EU režim "Roam Like at Home" (RLAH), čime će njihovi građani plaćati domaće tarife za pozive, SMS i mobilne podatke prilikom putovanja unutar EU, ali i zemalja Evropskog ekonomskog prostora i zemalja koje su se, poput Ujedinjenog Kraljevstva, dobrovoljno uskladile – prvi put da kandidati za članstvo dobiju ovakav status.
Šta je RLAH?
RLAH omogućava korisnicima mobilnih usluga da koriste svoje pretplate bez dodatnih roaming troškova unutar EU i pridruženih zemalja. Uveden je 2017. godine i postao omiljena politika EU.
Prelazak iz vanrednog u stalni režim
Tokom agresije 2022. godine, EU i ukrajinski operatori omogućili su ukrajinskim izbjeglicama privremeno besplatno ili niskotarifno korištenje roaminga – koristi su redovno produžavane, a sada se uvodi trajno ukidanje dodatnih troškova. Očekuje se formalna odluka u julu 2025, s prelaznim periodom do 1. januara 2026. godine.
Moldavija, koja nije imala privremene mjere, već je od prošle godine smanjivala cijene roaminga volonterski, bit će uključena u režim u istom roku.
Pravna osnova
Osnovu stvara Sporazum o pridruživanju u koji su obe zemlje uvrstile "uzajamno tretiranje interne tržišne politike" za usluge poput roaminga. Nakon ispunjavanja zakonskih uslova i njihove provedbe, dobijaju isti status na internom EU tržištu u toj oblasti.
Zapadni Balkan – režim bez roaminga
Zemlje zapadnog Balkana (Albanija, BiH, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Srbija) kreirale su vlastiti RLAH režim kroz regionalni sporazum iz 2019. godine. Prva faza je snižavanje cijena za više od 80 %, a potpuni ukidanje roaminga između njihovih zemalja stupilo je na snagu 1. jula 2021. godine.
Zatim su, u decembru 2022., telekom operateri iz EU i WB6 potpisali Deklaraciju o snižavanju roaming troškova i prema EU. Od 1. oktobra 2023. ukinute su značajne naknade na podatke, s gornjom granicom od 18 € po GB, dok su neka smanjenja pala i do 1,6 € po GB. Cilj je približavanje domaćim tarifama do 2028. godine.
Koliko su građani i biznis profitirali?
Unutar zapadnog Balkana: promet podataka porastao je značajno, uz smanjenje roaming troškova između 83 % i 96 % tokom prve dvije godine.
EU–zapadni Balkan: početnih 18 € po GB od oktobra 2023. planirano je spuštanje na 14 € (oktobar 2026) i 9 € (oktobar 2028), uz cilj punog ukidanja dodatnih troškova do 2028. godine.
Uključivanje Ukrajine i Moldavije u RLAH od 2026. predstavlja važan korak u integraciji kandidata u digitalni jedinstven evropski prostor. Paralelno, zapadni Balkan ostvaruje konkretne rezultate u ukidanju roaminga kao dio procesa proširenja i digitalne konsolidacije.
