Entitet Rs, po hitnom postpuku, planira usvojiti zakon kojim će osnovati Specijalno tužilaštvo Rs za zaštitu ustavnog poretka tog entiteta.
Glavnog tužioca ovog tužilaštva imenovala bi Narodna skupština.
Prema članu 3 ovog zakona specijalno tužilaštvo bi bilo nadležno za procesuiranje sljedećih djela koja su označena kao krivična djela: 1) napad na ustavno uređenje Rs, 2) ugrožavanje teritorijalne cjeline, 3) dovođenje Rs u položaj potčinjenosti ili zavisnosti, 4) ubistvo predstavnika najviših organa Rs, 5) otmica najviših predstavnika Rs, 6) oružana pobuna, 7) sprečavanje borbe protiv neprijatelja, 8) služba u neprijateljskoj vojsci, 9) pomaganje neprijatelju, 10) protivzakonito formiranje paravojnih i parapolicijskih snaga, 11) podrivanje odbrambene moći Rs, 12) diverzija, 13) sabotaža, 14) špijunaža, 15) odavanje tajne Rs, 16) upućivanje i prebacivanje na teritoriju Rs oružanih grupa, oružja i municije, 17) pozivanje na nasilnu promjenu ustavnog uređenja Rs, 18) pomoć učiniocu poslije izvršenog krivičnog djela protiv ustavnog uređenja Rs, 19) stvaranje grupe ili organizovane kriminalne grupe za vršenje krivičnih djela protiv ustavnog uređenja Rs, 20) nepoštovanje ili neizvršavanje odluka institucija ili organa Rs
21) druga krivična djela kojima se posredno ili neposredno ugrožava ustavno uređenje i teritorijalni integritet Rs, piše Istraga.ba.
Ono što je posebno opasno je to da glavni specijalni tužilac “ima ovlašćenje da u svakom trenutku do podizanja optužnice, ukoliko naknadno ocijeni da su se stekli uslovi iz člana 3. ovog zakona, donese odluku o preuzimanju predmeta od nadležnog okružnog tužilaštva, po prethodnom pribavljenom mišljenju kolegijuma Specijalnog tužilaštva”.
“Tužilaštvo u Rs, koje od glavnog specijalnog tužioca primi odluku o preuzimanju predmeta, dužno je, bez odlaganja, obezbijediti primopredaju tog krivičnog predmeta, uključujući sve spise i dokaze iz predmeta”, navedeno je u zakonu koji bi trebao biti usvojen po hitnoj proceduri.
U nastavku objavljejemo kompleta tekst predloženog zakona.
“Ovim zakonom uređuju se osnivanje, organizacija, nadležnost i ovlašćenja Specijalnog tužilaštva Republike Srpske za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske i Specijalnog suda Republike Srpske za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske, kao i drugih državnih organa u Republici Srpskoj, te se uređuju drugi uslovi radi efikasnog otkrivanja i krivičnog gonjenja učinilaca krivičnih djela određenih ovim zakonom.
Član 2.
(1) Ovaj zakon se donosi s ciljem efikasne zaštite ustavnog uređenja Republike Srpske.
(2) U slučaju postojanja nesaglasnosti odredaba nekog drugog zakona Republike Srpske sa ovim zakonom, primjenjuje se ovaj zakon.
Član 3.
Ovaj zakon primjenjuje se radi otkrivanja i krivičnog gonjenja za sljedeća krivična djela:
1) napad na ustavno uređenje Republike Srpske,
2) ugrožavanje teritorijalne cjeline,
3) dovođenje Republike Srpske u položaj potčinjenosti ili zavisnosti,
4) ubistvo predstavnika najviših organa Republike Srpske,
5) otmica najviših predstavnika Republike Srpske,
6) oružana pobuna,
7) sprečavanje borbe protiv neprijatelja,
8) služba u neprijateljskoj vojsci,
9) pomaganje neprijatelju,
10) protivzakonito formiranje paravojnih i parapolicijskih snaga,
11) podrivanje odbrambene moći Republike Srpske,
12) diverzija,
13) sabotaža,
14) špijunaža,
15) odavanje tajne Republike Srpske,
16) upućivanje i prebacivanje na teritoriju Republike Srpske oružanih grupa,
oružja i municije,
17) pozivanje na nasilnu promjenu ustavnog uređenja Republike Srpske,
18) pomoć učiniocu poslije izvršenog krivičnog djela protiv ustavnog uređenja Republike Srpske,
19) stvaranje grupe ili organizovane kriminalne grupe za vršenje krivičnih djela protiv ustavnog uređenja Republike Srpske,
20) nepoštovanje ili neizvršavanje odluka institucija ili organa Republike Srpske
21) druga krivična djela kojima se posredno ili neposredno ugrožava ustavno uređenje i teritorijalni integritet Republike Srpske.
GLAVA II
ORGANIZACIJA I NADLEŽNOST SPECIJALNOG TUŽILAŠTVA REPUBLIKE SRPSKE ZA ZAŠTITU USTAVNOG UREĐENJA REPUBLIKE SRPSKE
1. Specijalno tužilaštvo Republike Srpske za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske
Član 4.
(1) Ovim zakonom osniva se Specijalno tužilaštvo Republike Srpske za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske (u daljem tekstu: Specijalno tužilaštvo), koje je nadležno za krivična djela iz člana 3. ovog zakona.
(2) Specijalno tužilaštvo ima samostalnost i nezavisnost utvrđeno ovim zakonom, a za svoj rad odgovorno je Narodnoj skupštini Republike Srpske.
(3) Specijalno tužilaštvo ima nadležnost na cijeloj teritoriji Republike Srpske.
(4) Ako ovim zakonom nije drugačije određeno, na Specijalno tužilaštvo primjenjuju se odredbe Zakona o tužilaštvima Republike Srpske.
Član 5. Specijalno tužilaštvo osniva se i ukida zakonom.
Član 6.
(1) Radom Specijalnog tužilaštva rukovodi i predstavlja ga glavni specijalni tužilac.
(2) U slučaju odsutnosti ili spriječenosti glavnog specijalnog tužioca, zamjenjuje ga zamjenik glavnog specijalnog tužioca.
Član 7.
(1) Glavnog specijalnog tužioca na dužnost imenuje Narodna skupština Republike Srpske, na prijedlog Komisije za izbor i imenovanje Narodne skupštine Republike Srpske.
(2) Glavnom specijalnom tužiocu mandat traje pet godina, uz mogućnost ponovnog imenovanja.
(3) Mandat iz stava 2. ovog člana može prestati usljed podnesene ostavke, navršene starosne dobi propisane za obavezan odlazak u penziju ili smjenjivanja s funkcije iz opravdanih razloga.
(4) Po isteku mandata iz stava 2. ovog člana, glavni specijalni tužilac nastavlja da obavlja dužnost specijalnog tužioca.
(5) Glavni specijalni tužilac može da podnese ostavku, a u tom slučaju nastavlja obavljati dužnost koju je obavljao prije imenovanja na dužnost glavnog specijalnog tužioca.
Član 8.
(1) Zamjenika glavnog specijalnog tužioca i specijalne tužioce na dužnost imenuje Narodna skupština Republike Srpske, na prijedlog Komisije za izbor i imenovanje Narodne skupštine Republike Srpske.
(2) Pored imenovanja predviđenih u stavu 1. ovog člana, glavni republički javni tužilac (u daljem tekstu: glavni republički tužilac), nakon konsultacija sa glavnim specijalnim tužiocem može odlučiti da pozicije specijalnih tužilaca u Specijalnom tužilaštvu budu popunjene tužiocima koji su već imenovani u Republičkom javnom tužilaštvu (u daljem tekstu: Republičko tužilaštvo) ili okružnim javnim tužilaštvima (u daljem tekstu: okružna tužilaštva). Takvo interno raspoređivanje vrši se uz saglasnost tužioca koji se raspoređuje.
(3) Zamjeniku glavnog specijalnog tužioca mandat traje pet godina, uz mogućnost ponovnog imenovanja.
(4) Mandat iz stava 3. ovog člana može prestati usljed podnesene ostavke, navršene starosne dobi propisane za obavezan odlazak u penziju ili smjenjivanja s funkcije iz opravdanih razloga.
(5) U slučaju isteka mandata, podnesene ostavke ili smjenjivanja sa funkcije iz opravdanih razloga, zamjenik specijalnog tužioca nastavlja da obavlja dužnost specijalnog tužioca.
(6) Specijalni tužioci obavljaju dužnost bez ograničenja trajanja mandata.
(7) U slučaju podnesene ostavke, specijalni tužioci nastavljaju da obavljaju dužnost koju su vršili prije raspoređivanja.
(8) Pri imenovanju na dužnost glavnog specijalnog tužioca, zamjenika glavnog specijalnog tužioca i specijalnih tužioca primjenjuju se odgovarajuće ustavne odredbe kojima se uređuju jednaka prava i zastupljenost konstitutivnih naroda i ostalih, te će se voditi računa o postizanju jednakosti polova.
Član 9.
Glavni specijalni tužilac, zamjenik glavnog specijalnog tužioca i specijalni tužioci imaju sva prava i obaveze tužioca u krivičnom postupku, u skladu sa zakonom.
Član 10.
(1) Kolegijum Specijalnog tužilaštva čine: glavni specijalni tužilac, zamjenik glavnog specijalnog tužioca i specijalni tužioci.
(2) Rad kolegijuma Specijalnog tužilaštva uređuje se posebnim pravilnikom, koji donosi glavni specijalni tužilac.
Član 11.
(1) U okviru budžeta Republike Srpske obezbjeđuju se posebna finansijska sredstva za funkcionisanje Specijalnog tužilaštva.
(2) Prijedlog budžeta Specijalnog tužilaštva sačinjava se na osnovu prijedloga glavnog specijalnog tužioca.
GLAVA III
SLUŽBA ZA ZAŠTITU USTAVNOG UREĐENJA REPUBLIKE SRPSKE
Član 12.
(1) Ovim zakonom osniva se Služba za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske sa sjedištem u Banjoj Luci.
(2) Služba ima nadležnost na teritoriji Republike Srpske.
Član 13.
(1)Služba za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske nadležna je da obavlja poslove koji se odnose na: prikupljanje podataka i sprečavanje djelatnosti na podrivanju ili rušenju ustavnog uređenja i bezbjednosti Republike Srpske, istraživanje, prikupljanje, obradu i analiziranje obavještajnih podataka i saznanja od značaja za bezbjednost Republike Srpske i informisanje nadležnih republičkih organa i institucija o tim podacima, kao i druge poslove određene zakonom.
(2) Nadležnost iz stava 1. ovog člana odnosi se na krivična djela iz člana 3. ovog zakona.
Član 14.
Službom za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske rukovodi direktor kojeg imenuje predsjednik Republike Srpske, na period od pet godina.
Član 15.
(1) Služba za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske se finansira iz budžeta Republike Srpske.
(2) Organizacija i rad Službe za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske uređuje se aktom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji koji donosi direktor.
Član 16.
(1) U obavljanju poslova iz svog djelokruga Služba za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske ostvaruje saradnju sa drugim nadležnim republičkim organima i institucijama.
(2) Služba iz stava 1. ovog člana ostvaruje saradnju i sa organima, organizacijama i službama drugih država i međunarodnih organizacija.
GLAVA IV
PREUZIMANJE PREDMETA
Član 17.
(1) Ukoliko postoji osnov sumnje da je izvršeno krivično djelo iz člana 3. ovog zakona, glavni specijalni tužilac donosi odluku o postupanju u tom slučaju po prethodnom pribavljenom mišljenju kolegijuma Specijalnog tužilaštva.
(2) Ukoliko glavni specijalni tužilac procijeni da se u određenom slučaju, za koji je saznao putem prijave ili o kojem je obaviješten na drugi način, ne radi o krivičnom djelu iz člana 3. ovog zakona, ali da bi mogli postojati osnovi sumnje da je izvršeno drugo krivično djelo, o tome obavještava nadležno okružno tužilaštvo radi preduzimanja daljih radnji i mjera iz nadležnosti okružnog tužilaštva.
(3) U slučaju iz stava 2. ovog člana, glavni specijalni tužilac ima ovlašćenje da u svakom trenutku do podizanja optužnice, ukoliko naknadno ocijeni da su se stekli uslovi iz člana 3. ovog zakona, donese odluku o preuzimanju predmeta od nadležnog okružnog tužilaštva, po prethodnom pribavljenom mišljenju kolegijuma Specijalnog tužilaštva.
Član 18.
(1) Ukoliko nadležno tužilaštvo, postupajući po prijavi, zaključi da iz sadržaja prijave proizlazi da bi za prijavljeno krivično djelo moglo biti nadležno Specijalno tužilaštvo, tužilac koji postupa po prijavi je dužan o tome, bez odlaganja, obavijestiti glavnog tužioca, koji će o tome obavijestiti glavnog specijalnog tužioca, sa navođenjem razloga zbog kojih smatra da su ostvareni uslovi za preuzimanje predmeta.
(2) U slučaju iz stava 1. ovog člana, glavni specijalni tužilac će preduzeti potrebne mjere radi ocjene postojanja uslova za preuzimanje predmeta.
(3) Sva tužilaštva u Republici Srpskoj su dužna Specijalnom tužilaštvu, bez odlaganja, omogućiti nesmetan uvid u krivični predmet koji zatraži Specijalno tužilaštvo.
(4) Kada glavni specijalni tužilac ocijeni da je u krivičnom predmetu riječ o slučaju iz člana 3. ovog zakona, donosi odluku o preuzimanju predmeta iz stava 1. ovog člana.
Član 19.
(1) Odluku iz čl. 17. i 18. ovog zakona o preuzimanju predmeta glavni specijalni tužilac donosi u formi naredbe.
(2) Protiv naredbe iz stava 1. ovog člana nije dozvoljena žalba.
(3) Tužilaštvo u Republici Srpskoj, koje od glavnog specijalnog tužioca primi odluku o preuzimanju predmeta, dužno je, bez odlaganja, obezbijediti primopredaju tog krivičnog predmeta, uključujući sve spise i dokaze iz predmeta.
Član 20.
(1) Sva tužilaštva i svi državni organi u Republici Srpskoj dužni su specijalnim tužiocima ili licima koja rade po njihovom ovlašćenju, na njihov zahtjev, omogućiti svu neophodnu pomoć i podršku, uključujući obezbjeđivanje prostora i opreme, te omogućavanje upotrebe tehničkog sredstva kojim raspolažu.
(2) Svi državni organi Republike Srpske su dužni, bez odlaganja, izvršavati zahtjeve i naredbe koje Specijalno tužilaštvo daje u skladu sa Zakonom o krivičnom postupku Republike Srpske.
GLAVA V
UNUTRAŠNJA ORGANIZACIJA SPECIJALNOG TUŽILAŠTVA
Član 21.
(1) Specijalno tužilaštvo čine: glavni specijalni tužilac, zamjenik glavnog specijalnog tužioca i najmanje tri specijalna tužioca.
(2) Za specijalnog tužioca može se imenovati lice sa završenim pravnim fakultetom i najmanje tri godine radnog iskustva nakon položenog pravosudnog ispita.
(3) Dodatne specijalne tužioce imenuje Narodna skupština Republike Srpske.
(4) Dodatni specijalni tužioci mogu biti raspoređeni u Specijalno tužilaštvo i iz Republičkog tužilaštva ili okružnih tužilaštava Republike Srpske, uz saglasnost tužioca koji se raspoređuje.
(5) U Specijalno tužilaštvo imenuje se potreban broj stručnih saradnika.
(6) Za stručnog saradnika može se imenovati lice sa završenim pravnim fakultetom i položenim pravosudnim ispitom.
(7) Stručne saradnike imenuje i razrješava glavni specijalni tužilac, na prijedlog kolegijuma Specijalnog tužilaštva.
(8) Unutrašnja organizacija i sistematizacija Specijalnog tužilaštva, u dijelu koji nije regulisan ovim zakonom, reguliše se Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta Specijalnog tužilaštva, koji donosi glavni specijalni tužilac, nakon pribavljene saglasnosti Ministarstva pravde.
Član 22.
(1) Tužilački istražioci koji rade po ovlašćenjima specijalnog tužioca smatraju se ovlašćenim službenim licima u smislu člana 20. tačka e) Zakona o krivičnom postupku Republike Srpske.
(2) Tužilački istražioci imenuju se iz reda lica zaposlenih u Ministarstvu unutrašnjih poslova i lica zaposlenih u bezbjednosnim agencijama i agencijama za sprovođenje zakona u Republici Srpskoj, odnosno Bosni i Hercegovini.
(3) Pored imenovanja iz stava 2. ovog člana, tužilački istražilac može biti imenovan i putem javnog konkursa.
(4) Uslovi za imenovanje i razrješenje tužilačkih istražilaca određuju se Pravilnikom o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta u Specijalnom tužilaštvu, koji donosi glavni specijalni tužilac, uz saglasnost Ministarstva pravde.
Član 23.
(1) Tužilački istražioci postupaju po zahtjevima specijalnih tužilaca, a za svoj rad odgovaraju šefu tužilačkih istražilaca i obezbjeđenja Specijalnog tužilaštva, odnosno glavnom specijalnom tužiocu.
(2) Odluku o imenovanju i razrješenju tužilačkog istražioca donosi glavni specijalni tužilac, na prijedlog kolegijuma Specijalnog tužilaštva ili šefa tužilačkih istražilaca i obezbjeđenja Specijalnog tužilaštva.
(3) U slučaju razrješenja, tužilački istražilac koji je na dužnost imenovan iz državnih organa Republike Srpske nastavlja da obavlja dužnost koju je obavljao prije imenovanja na dužnost tužilačkog istražioca.
