Evropski lideri u Minhenu najavili veća vojna ulaganja i veću tehnološku nezavisnost uz zadržavanje NATO saveza
Evropski lideri poručili su na Minhenskoj sigurnosnoj konferenciji da žele zadržati snažno savezništvo sa Sjedinjenim Američkim Državama, ali uz znatno veći stepen vojne i političke samostalnosti Evrope.
Poruke iz Minhena pokazuju da Vašington dobija ono što godinama traži – Evropu koja ulaže više u odbranu i manje zavisi od američke vojne zaštite. Istovremeno, evropski zvaničnici sve otvorenije govore o potrebi razvoja vlastite vojne, svemirske i tehnološke industrije kako bi kontinent bio manje zavisan od vanjskih partnera, uključujući i SAD.
Njemački kancelar Friedrich Merz obratio se američkim delegatima i poručio da članstvo u NATO-u predstavlja konkurentsku prednost i za Evropu i za Sjedinjene Američke Države, naglašavajući potrebu obnove transatlantskog povjerenja i ističući da Evropljani preuzimaju svoj dio odgovornosti za zajedničku sigurnost.
Francuski predsjednik Emmanuel Macron izjavio je da Evropa mora ubrzati razvoj svih elemenata geopolitičke moći – odbrane, tehnologije i ekonomskog smanjenja zavisnosti od velikih sila. Prema Macronovim riječima, Evropska unija mora imati više samopouzdanja, te je upozorio da je potcjenjivanje Unije velika greška.
Američki zvaničnici poručili su da pozdravljaju veće evropsko ulaganje u odbranu, dok se SAD sve više fokusiraju na vlastitu hemisferu i indo-pacifički region. Zamjenik američkog ministra odbrane Elbridgea Colbyja naglasio je da SAD žele snažne i samostalnije evropske saveznike, ističući da je Amerika godinama nosila nesrazmjerno veliki dio sigurnosnog tereta.
Takav ton razlikuje se od prošlogodišnjih tenzija nakon nastupa američkog potpredsjednika JD-a Vancea, koji je tada oštro kritikovao evropsku politiku i vrijednosti.
Iako obje strane naglašavaju posvećenost NATO savezu, odnosi su prošli kroz period napetosti, posebno nakon izjava američkog predsjednika Donalda Trumpa o saveznicima, trgovini i teritorijalnim pitanjima.
Evropski lideri sada nude novi model transatlantskih odnosa – veće evropsko ulaganje u odbranu i ravnopravnije partnerstvo sa SAD-om. Friedrich Merz upozorio je da u novoj eri geopolitike ni Sjedinjene Američke Države neće moći same djelovati, ali je priznao i da je Evropa sama doprinijela prevelikoj zavisnosti od Amerike.
Švedski premijer Ulfu Kristerssonu pripisuje se stav da je zapadni savez previše važan da bi se raspao, uz ocjenu da su odnosi Evrope i SAD-a narušeni, ali da ih treba očuvati.
Evropski komesar za odbranu Andriusu Kubiliusu naglasio je da Evropska unija mora razviti vlastite odbrambene kapacitete, uključujući snage za brzo reagovanje koje bi mogle zamijeniti američke trupe ukoliko bi bile povučene iz Evrope.
Evropski lideri potvrdili su i nastavak finansijske i vojne podrške Ukrajini. Predsjednik Ukrajine Volodimiru Zelenskom pripisuje se poruka da Evropa trenutno predstavlja ključni finansijski oslonac Ukrajini.
Generalni sekretar NATO-a Mark Rutte izrazio je očekivanje da će američki državni sekretar Marco Rubio potvrditi američku posvećenost savezu, uz nastavak pritiska na evropske članice da preuzmu veću lidersku ulogu unutar NATO-a.
Istovremeno, evropski lideri naglasili su da postoje jasne granice kada je riječ o trgovinskim carinama i pokušajima političkog uticaja na evropske procese. Friedrich Merz poručio je da evropski politički sistem i vrijednosti ne prate političke i ideološke trendove pokreta MAGA, dok je Emmanuel Macron naglasio razlike između Evrope i SAD-a u oblastima slobode govora, regulacije tehnologije i odnosa prema nauci.
