Danas zadnja presuda u Hagu: Hoće li se Srbija (opet) izvući?

Optuženi su da su „rukovodili finansiranjem, obukom, logističkom podrškom i drugim vrstama značajne pomoći ili podrške“ specijalnim oružanim jedinicama DB-a Srbije i drugim srpskim snagama, poput paravojnih grupa, koje su učestvovale u počinjenju zločina tokom ratova u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.

Mehanizam za međunarodne krivične sudove (MMKS) u Hagu izreći će danas presudu u ponovljenom suđenju bivšim zvaničnicima DB-a Srbije Jovici Stanišiću i Franku Simatoviću, koji su optuženi da su imali kontrolu nad srpskim borcima koji su počinili zločine tokom ratova u Hrvatskoj i BiH, piše BIRN BiH.

Tokom iznošenja završnih riječi u aprilu, Tužilaštvo je od MMKS-a zatražilo da optuženi budu osuđeni na kaznu doživotnog zatvora, dok je Odbrana tražila da se donese oslobađajuća presuda.

Stanišić, bivši šef DB-a i njegov zamjenik Simatović, optuženi su za učešće u udruženom zločinačkom poduhvatu koji je za cilj imao prisilno i trajno uklanjanje većine nesrpskog stanovništva, uglavnom Hrvata i Bošnjaka, sa velikih područja Hrvatske i BiH u periodu od 1991. do 1995. godine.

Obojica su se ranije izjasnili da nisu krivi.

Stručnjaci kažu da je presuda značajna jer bi mogla da utvrdi činjenice o toliko negiranoj umješanosti Srbije u sukobima u Hrvatskoj i BiH.

Međutim, iako su Stanišić i Simatović bili visoki zvaničnici režima Slobodana Miloševića tokom 1990-ih, o predstojećem izricanju presude malo se govori u medijima u Srbiji.

Za razliku od nedavne presude komandantu Vojske Republike Srpske (VRS) Ratku Mladiću, slučaj Stanišića i Simatovića slabo komentarišu i aktuelni srpski zvaničnici.

Stanišić i Simatović su prvobitno oslobođeni krivice pred Haškim tribunalom u maju 2013. godine. Predsedavajući sudija Alfons Ori rekao je da je, uprkos činjenici da su Stanišić i Simatović organizovali, snadbjevali, finansirali, podržavali i vodili obuku srpskih jedinica, njihova je podrška bila opšte prirode i stoga nije bila usmjerena ka izvršenju ratnih zločina.

Žalbeno vijeće Haškog tribunala ukinulo je ovu presudu u decembru 2015. godine donijevši odluku da je došlo do značajne pravne i faktičke greške pa je ponovljeno suđenje Stanišiću i Simatoviću počelo u junu 2017. godine.

Stanišić je bio šef DB Srbije, u sastavu Ministarstva unutrašnjih poslova, od decembra 1991. do oktobra 1998. godine. Simatović je bio njegov zamjenik, a prema optužnici i komandant Jedinice za specijalne operacije (JSO), tokom rata poznate pod nazivom „Crvene beretke“.

Ova jedinica je jedna od najvažnijih jedinica tokom rata u Hrvatskoj i BiH, te jedna od jedinica za koju su Stanišić i Simatović optuženi da su je organizovali, snadbjevali, finansirali i podržavali.

Među drugim takvim jedinicama pominju se i Srpska dobrovoljačka garda, poznata kao Arkanovi „Tigrovi“, na čelu sa Željkom Ražnatovićem Arkanom i „Škorpioni“, na čelu sa Slobodanom Medićem Bocom.

Stanišić nije prisustvovao suđenju otkako je u julu 2017. zbog zdravstvenih problema pušten iz pritvora u Holandiji i dozvoljeno mu je da se vrati u Srbiju.

Simatović je privremeno pušten u oktobru 2020. Međutim, obojici je naloženo da se vrate u Pritvorsku jedinicu u Hagu do 24. juna.

Glasnogovornica MMKS-a Helena Eggleston je potvrdila da su Stanišić i Simatović vraćeni u Pritvorsku jedinicu UN-a u skladu sa odlukom Pretresnog vijeća.

Izricanje presude počinje u 15 sati a videoprenos se emituje sa pola sata zakašnjenja.