Dakle.. sačekajte 2-3 godine i možda ćete imati Evropu kojom upravljaju ekstremna desnica, tvrda desnica, populistička desnica, u svim svojim nijansama, od Mediterana do Arktika.
Faris Marukić
Nekada smo u mnogim evopskim zemljama imali jake socijaldemokratske stranke lijevog centra, proizašle iz stare tradicije radničkog pokreta koja je ostala jaka na ovom kontinentu i opstala čak i kroz ordoliberalna vremena 1990-ih i 2000-ih. U Evropi smo također imali vrlo snažno klasično-liberalno političko pleme, koje nije bilo kao u SAD-u pretvoreno u libertarijanizam.
Pa, pripremite se za reviziju percepcije Evrope. Mali politički potres se dešava u cijeloj Evropi, od zemlje do zemlje, i uništava socijalno-liberalne temelje na kojima je izgrađena EU i političke tradicije u mnogim zemljama. Nova desnica polako osvaja Evropu.
Hajde da malo pogledamo političko stanje u zemljama Evropske unije.
U Švedskoj je prethodna vlada lijevog centra izgubila izbore i zamijenjena je vladom koja počiva na podršci Švedskih demokrata, stranke desnog krila koja je ranije bila optužena za neonacističke tendencije. Kažu da su te elemente odstranili, te da su se preselili u centar, koliko ostaje da se vidi.
U Finskoj su održani izbori na kojima je "slavljena" Sanna Marin izgubila većinu, a njenu vladu zamijenila je vlada koja se oslanjala na podršku Finske stranke, nekadašnje 'Pravi Finci', označeni kao 'nacionalistički desni populisti'. Upravo su imali mali skandal u kojem je ministar bio primoran da podnese ostavku nakon što je sugerirao da se klimatska kriza može riješiti "abortusima u Africi".
I u Italiji su bili izbori, na kojima je Giorgia Meloni zamijenila prethodnu vladu lijevog centra. Rečeno je da njena stranka, uprkos etiketi, nije među najradikalnijima ovog tipa na ovom kontinentu. Meloni je bila čvrsta pristalica Ukrajine, što pokazuje da nacionalisti mogu prepoznati nacionalne interese.
U Španiji su se desili potresni regionalni izbori, na kojima su stranke lijevog centra zbrisane i izgubile provincije koje su još uvijek kontrolirale, zbog nesvetog saveza ekstremističke desnice Voxa u savezu s tradicionalnijom konzervativnom PP, u kojoj buja sukob tradicionalnog lidera Feijooa i znatno oštrije Isabel Diaz Ayuso, koja želi da zasnuje nacionalnu desnu vladu na podršci i sadržaju Voxa. Prijevremeni su izbori i skoro je izvjesno da će ih preuzeti savez Vox-PP.
U Poljskoj su izbori kasnije ove godine. Ne moram ovdje predstavljati vladu koju vodi PiS. Ključna uloga koju je Poljska igrala u ranoj podršci Ukrajini uvelike je proširila njihovu političku težinu u EU. Nacionalno-autoritarna vlada je sada uspostavila sistem odbora za istraživanje uticaja Rusije na poljsku politiku. Ovi odbori bi trebalo da imaju moć da identifikuju osobe pod uticajem Rusije i zabrane im da se kandiduju za javne funkcije, bez pribegavanja sudskom nadzoru. Očekuje se da se to koristi protiv opozicionih političara, od kojih je najistaknutiji Donald Tusk. Ovo je već izazvalo oštar ukor američke vlade, apelujući na Poljsku da ne ugrožava legitimitet predstojećih izbora.
U Francuskoj… Izbori su još daleko (ali ne više tako dugo). Potrebno je samo da pročitate vijesti. Sve što se tamo dešava igra u rukama Le Penove frakcije. Osim ako se ne dogodi neko društveno čudo, preuzimanje vlasti od strane desnice sada je realna perspektiva.
U Njemačkoj je isto:Trenutna tripartitna vlada lijevog centra se bori, jer se u suštini ne slažu oko mnogo toga. Priča o podršci Njemačke Ukrajini je primjerna. Na kraju je Njemačka učinila sve ispravne stvari, ali tek nakon dugotrajnog uvjeravanja. Sada ultradesno krilo AfD-a žanje izborne nagrade. Dobili su 50% podrške na nekim nedavnim malim lokalnim izborima (u svom najjačem regionu). Malo je vjerovatno da će oni uskoro ući u nacionalnu vladu, ali sljedeća vlada će biti konzervativna koja će ideološki biti vođena konkurencijom s AfD-om, a ne lijevim centrom.
Dakle.. sačekajte 2-3 godine i možda ćete imati Evropu kojom upravljaju ekstremna desnica, tvrda desnica, populistička desnica, u svim svojim nijansama, od Mediterana do Arktika. Taj proces nije nezaustavljiv, ali jeste ogroman izazov. Rast islamofobije i antimigrantskog raspoloženja je tu, ne mogu se ignorirati, a to su dva najsnažnija pogonska goriva nove desnice.
