Poput dvoglave ptice na nacionalnoj zastavi, ukazuje nam se dupli patrijarh: jedan je pravoslavni, koji kroz regularni rad svoje crkve širi nacionalističko zlo i konzervativnu isključivost, a drugi praznoslovni, koji sa sve manje uspjeha pokušava zametati tragove onoga prvog.
Piše: Viktor Ivančić
Ima li još neki politički nitkov koji je ostao neprimijećen, te
nije dobio odlikovanje iz ruku nekog od visokih rukovodilaca Srpske pravoslavne
crkve? Ako ima, možda bi bilo dobro da se javi, jer ordenarijat i
dalje radi, kako u centrali, tako i po eparhijama.
Dok je prošloga vikenda patrijarh Porfirije boravio u Hrvatskoj, gdje je najprije
molio za jasenovačke mučenike, a potom služio liturgiju u Metku pored Gospića i
odao počast srpskim civilima ubijenima u Medačkom džepu 1993., vladika
bački Irinej je Vojislavu Šešelju, osuđenom u Hagu za ratne
zločine, okačio na grudi Orden Svetog vladike Mardarija. Tom prilikom je rekao
kako mu je “pripao dio časti i prijatna dužnost da u ime vladike Longina uruči ovaj divni orden” četniku i
ratnome zločincu, i to zbog njegove “zasluge u obnavljanju crkvenog jedinstva”.
Glede
tog jedinstva, javili su se optimistični glasovi sa sumnjom da je dodjela
počasnoga pravoslavnog gvožđa uvjerenom fašistu – a to je već treće odlikovanje
SPC-a u Šešeljevoj kolekciji – obavljena patrijarhu iza leđa, no do nastanka
ovoga teksta Porfirije se tim povodom nije oglasio, pa se realnijom čini opcija
da je stvar izvedena Njegovoj svetosti “iza leđa” utoliko što ih je on u
pravome momentu taktički okrenuo. Uostalom, nisu mnogo manje mučne ni ritualne
aktivnosti što ih je osobno organizirao.
Poslije
toga, patrijarh Porfirije je na skupu pod nazivom “Litije za spas Srbije”, gdje
su se okupile tisuće protivnika održavanja Povorke ponosa, ispred beogradskog
hrama Svetog Save održao uspaljeni desničarski govor, obrušivši se na “LGBT
ideologiju” koja želi “da razori svetinje braka i porodice”, da preoblikuje
“naš način života”, “naše vrednosti” i “naše društvo”, što “mi ne možemo
dozvoliti”, a nije manjkalo ni otvorenog huškanja: “Siluju nam pamet! Siluju
nam dušu! Hteli bi, ali neće moći!”
Prije
toga, patrijarh Porfirije je objavio “specijalnu izjavu” kojom Srpska
pravoslavna crkva podržava zabranu održavanja EuroPridea, što je, kako veli,
raspravljeno “više puta u neposrednom razgovoru s najvišim predstavnicima
države”, a u toj “specijalnoj izjavi” pripadnike zajednice u ime koje bi imala
defilirati Povorka ponosa naziva “zlom” protiv kojega se treba boriti, doduše
ne nasilnim sredstvima, dodaje, jer crkveni vođa zbog nekih razloga
etiketiranje velikoga broja građana kao inkarnacije “zla” ne smatra činom
nasilja.
Prije toga, patrijarh Porfirije je uručio Orden Svetog Save
prvog stepena, najviše crkveno odlikovanje, mađarskom autokratu Viktoru Orbanu, zbog njegova “zalaganja za
hrišćanski sistem vrednosti” i zbog njegove “borbe za dušu Evrope”, koju je
laureat vodio temeljito gušeći demokraciju i slobodu medija u svojoj zemlji,
opasavši tu zemlju žilet-žicom (kako njen “hrišćanski identitet” ne bi zagadile
“nehrišćanske” izbjeglice) i veličajući fašiste iz Drugog svjetskog rata, među
njima i one koji su organizirali pokolje Srba.
Prije toga, patrijarh Porfirije je na Vidovdanskoj akademiji u
čast Nikolaja Velimirovića isporučio
pun naramak lauda tom antisemitu, ljotićevcu i ljubitelju Hitlera, a osuo drvlje i kamenje po komunistima koji
su “zabranjivali njegove knjige”, te na kraju pozvao i sebe i publikum “da se
obučavajući na delima svetog Nikolaja upravljamo procesima oko nas”, jer je
valjda svečeva mržnja prema Židovima ključni element onih “naših vrednosti” što
ih patrijarh svesrdno zagovara.
Prije
toga, patrijarh Porfirije je na svome Instagram profilu zaprijetio da će javno
objaviti imena direktora osnovnih i srednjih škola u Srbiji koji “svesno
obeshrabruju” učenike “da se opredele za Versku nastavu”, jer bi valjda jedna
takva lista za odstrel mogla prevenirati moguće razaranje svetinje braka između
crkve i države.
Prije toga, patrijarh Porfirije je uručio Orden Svetog Save
drugog reda Miloradu Vučeliću,
vodećem propagandistu Miloševićeva režima
i jednom od najgorih ratnih huškača na ovim prostorima, i to “za novinarski
profesionalizam i afirmaciju hrišćanskih vrednosti i vrlina”, iako je zbog tog
“profesionalizma” i zbog tih “vrlina”, da je bilo sreće i pravde, Vučelić
trebao završiti u Haagu, s optužbom za medijsko pripremanje krvoprolića.
Prije toga, patrijarh Porfirije je na otvorenju tradicionalnih
Dana Srpske uzvanicima u beogradskom Narodnom pozorištu obznanio kako je
“postojanje Republike Srpske delo pravde” – premda su lošije upućeni smatrali
da je ta paradržava djelo autora genocida i etničkog čišćenja – da bi potom u
svojstvu religijskog dekora opsluživao gotovo sve paradne smotre Milorada Dodika na kojima je ovaj zazivao
razbijanje Bosne i Hercegovine.
Prije toga, patrijarh Porfirije je režirao i predvodio desantno
ustoličenje mitropolita Joanikija na
Cetinju, spustivši se u svetište vojnim helikopterom, uz suzavac, šok-bombe i
do zuba naoružanu gardu, da bi okupljeni popovi tamo zdušno zapjevali “Kad se
vojska na Kosovo vrati”, valjda od sreće što su novi crnogorski premijer i
ministri važnijih resora izabrani u ostroškome manastiru.
Prije toga, patrijarh Porfirije je u više navrata dizao u nebesa
mitropolita Amfilohija Radovića,
jer da je ovaj “čitavog sebe ugradio u biće ovog naroda”, i to “na kamenu
temeljcu koji se zove Hristos”, mada je rečeni Amfilohije bio šovinistički
mamlaz i pasionirani širitelj mržnje, neka vrsta Šešelja u svijetu visokoga
klera, te je pružao duhovnu podršku cijeloj ergeli renomiranih ratnih
zločinaca, od Željka Ražnatovića Arkana do Radovana Karadžića.
U
međuvremenu je patrijarh Porfirije, uz izdašno medijsko servisiranje, tu i tamo
govorio o ljubavi, o pomirenju, o oprostu, o razumijevanju, o toleranciji, o
upućenosti naših naroda jednih na druge i, općenito, o “hrišćanskom sistemu
vrednosti”… Te prazne fraze osiguravaju adekvatno dekoriranu pozadinu,
skiciraju idilični pejzaž pravoslavnog praskozorja, a na rumenome horizontu,
okupani ranim suncem, gle čuda, hulja do hulje – Šešelj do Orbana, Orban do
Putina, Putin do Lukašenka, Lukašenko do Vučića, Vučić do Vučelića, Vučelić do
Dodika… svaki s Ordenom Svetog Save na grudnom košu, osim Šešelja, čija tri
odlikovanja valjda vrijede koliko i jedan Sveti Sava.
Nešto
više od godine i pol dana boravka na crkvenome tronu upućuje, dakle, na konzistentnost:
ceremonijalne počasti osuđenim i neosuđenim ratnim zločincima, nesuzdržana
glorifikacija političkih mračnjaka, nacionalistička zažarenost, borbena
netrpeljivost prema onima koji svojim uvjerenjima ili životnim navikama
odstupaju od “hrišćanskog sistema vrednosti”… Taj je “hrišćanski sistem
vrednosti”, dakako, podatno ideološko tijesto i nikakva “duhovna” supstanca
rukovaoca neće spriječiti da ga izmijesi prema trenutnim potrebama. Budući da
se radi o političkom angažmanu u vjerskoj ambalaži, treba ga čitati isključivo
u političkom ključu.
Hoće li
to pokolebati adorante iz zagrebačkog lijevo-liberalnog salona, ne zna se.
Porfirije jest hodajuća grobnica njihovih iluzija, samo što su pripadnici kluba
razvili posebnu tehniku da izbjegnu suočavanje s tim počivalištem: kad
patrijarh istrese par ekumenski intoniranih klišeja zacvrkuću kao seoske mlade,
a kad glavosječi liberalne demokracije iz Budimpešte uruči najviše crkveno
odličje nestanu u mišjoj rupi.
Sličnom
taktikom, doduše, služi se i crkveni lider, kombinirajući dreku i šutnju,
znajući kad se treba isprsiti pred masom, a kad okrenuti tako da ti bliski
suradnici “iza leđa” obave ono čime ne želiš prljati imidž. Neupućeni u te
finese uzaludno će postavljati pitanje: Ako šutiš o Šešelju, odlikovanom u
tvojoj crkvi, zašto laješ o pederima, koji s crkvenim protokolima nemaju veze?
Kao
zastarjelom ateistu, nije na meni da se miješam, no nema dvojbe da je agent za
vezu između Hristosa i Srba uz ostalo i petparački krivotvoritelj, jer bundžiju
iz Nazareta svodi na zaštitnika nacionalnog identiteta i seksualnog ćudoređa,
što je u krajnjoj liniji svetogrdno.
Međutim,
najprije će biti da je taj Hristos izrađen po vlastitoj mjeri, po mjeri
patvorenog reformatora koji nastavlja tradiciju u njenoj najcrnjoj varijanti.
Poput dvoglave ptice na nacionalnoj zastavi, ukazuje nam se dupli patrijarh:
jedan je pravoslavni, koji kroz regularni rad svoje crkve širi nacionalističko
zlo i konzervativnu isključivost, a drugi praznoslovni, koji sa sve manje
uspjeha pokušava zametati tragove onoga prvog.
(Autor je poznati novinar i kolumnista. Tekst je izvorno objavljen na Tacno.net)
