SNSD u svojim izvještajima prikazao ukupne troškove propagande od 845 hiljada KM, iako su po procjeni TI BIH, samo bilbordi i medijsko oglašavanje ove stranke vrijedili 1,4 miliona. Takođe apsurdno zvuči podatak da je ova stranka prijavila samo 935 KM kao trošak održavanja predizbornih skupova.
Petnaest
vodećih političkih stranaka u Bosni i Hercegovini prikazalo je u svojim
postizbornim izvještajima za protekle lokalne izbore 4,5 miliona KM troškova
propagande. Ipak samo troškovi medijskog i vanjskog oglašavanja (putem
bilborda) koje je tokom protekle kampanje evidentirao Transparency
International u BiH (TI BIH) za najmanje 1,8 miliona KM premašuju ovaj iznos,
što jasno pokazuje da stranke nisu realno prikazale informacije o finansiranju,
navodi se u analizi ove nevladine organizacije.
Treba
istaći da je TI BIH troškove oglašavanja na bilbordima, za šta su stranke po
procjeni potrošile oko 3,58 miliona KM, evidentirao u samo 70 od ukupno 142
lokalne zajednice, te da nisu evidentirani troškovi online i drugih oblika
oglašavanja za koje ne postoje podaci, što jasno pokazuje da je iznos koji su
stranke stvarno potrošile na propagandu daleko veći.
Sa
druge strane, podaci o medijskom oglašavanju koje je za potrebe TI BIH
prikupila media monitoring agencija pokazuju da je 15 stranaka potrošilo
najmanje 2,79 miliona KM na produkciju i prikazivanje oglasa u medijima. TI BIH
već godinama ukazuje na nedostatke Zakona o finansiranju političkih stranaka
koji omogućava partijama da zaobilaze prijavljivanje svih prihoda i rashoda,
što su pokazali i posljednji postizborni finansijski izvještaji stranaka koje
je objavila CIK.
Tako
je SNSD u svojim izvještajima prikazao ukupne troškove propagande od 845
hiljada KM, iako su po procjeni TI BIH, samo bilbordi i medijsko oglašavanje
ove stranke vrijedili 1,4 miliona. Takođe
apsurdno zvuči podatak da je ova stranka prijavila samo 935 KM kao
trošak održavanja predizbornih skupova, iako su i prije i tokom kampanje imali
desetine manjih i većih skupova na kojima su imali ozvučenje, binu, hranu, piće
i sve druge sadržaje čija cijena ni približno ne odgovara prikazanom iznosu.
S
druge strane, ova stranka u izvještaju navodi da nije dobila ni jednu jedinu
marku donacija privatnih kompanija i svoje troškove uglavnom pravda prihodima
iz budžeta i članarina.
Prikazani
i procjenjeni troškovi reklamiranja političkih partija u kampanji za lokalne
izbore 2020.
Gotovo
isti slučaj je kod PDP-a, gdje je ova stranka prema tržišnim cijenama samo na
oglašavanje u medijima i na bilborde potrošila oko 911.000 KM, a ukupne troškove propagande iskazala u iznosu
od 407.000 KM. Kada se na to dodaju troškovi online oglašavanja i drugih oblika
reklamiranja jasno je da je ukupan iznos daleko veći.
Ova
stranka navodi da nije potrošila ni marku na predizborne skupove, a njeni
ukupni prihodi kreću se oko 419.000,
uglavnom iz budžeta. PDP u iskazanim obavezama navodi da duguje oko 548.000 KM,
a to se u velikoj mjeri odnosi na obaveze prema medijima i marketinškim
agencijama.
Podaci
koje je prikupio TI BIH, a koji se odnose na samo dva oblika oglašavanja
drastično se razlikuju od ukupnih troškova propagande iskazanih u izvještajima
SDS-a (oko 408.500 KM), Ujedinjene Srpske (70.000 KM) kao i izvještajima Naroda
i pravde (oko 195.000 KM). NIP navodi da su troškovi propagande iznosili 103.000
KM, a samo prema četiri dobavljača usluga štampe i oglašavanja iskazali su
obaveze od oko 185.000 KM, dok ukupne obaveze ove stranke prelaze 242.000 KM.
SDA navodi da je potrošila 805.000 KM na propagandu od čega 46.000 KM na
predizborne skupove, dok podaci TI BIH govore da je vrijednost oglašavanja na
bilbordima i u medijima preko 922.000 KM.
Iz
objavljenih izvještaja nije jasno iz kojih su izvora kampanju finansirale
stranke koje prvi put učestvuju na izborima i koje nemaju velike prihode iz
budžeta. Tako su Socijaldemokrate BIH (osnovane 2019. godine) iskazale ukupne
troškove kampanje u iznosu od 7.062 KM, iako su posmatrači TI BIH na terenu
dokumentovali bilborde ove stranke koji su po tržišnim cijenama vrijedili
najmanje 85.000 KM, a neki od njih istaknuti su i prije kampanje, zbog čega je
CIK nakon prijave TI BIH ovoj stranci izrekao kaznu. DEMOS u izvještaju navodi da je kampanju finansirao
donacijama istaknutih članova koji su redom donirali po 10.000 KM, ali se
prikazana brojka takođe razlikuje od onoga što je zabilježeno tokom kampanje za
oko 60.000 KM.
Zanimljiv
je i slučaj SPS-a koji je osnovan u februaru 2020. godine, jer u izvještaju
navode da su u kampanji potrošili više nego što su sakupili donacijama
istaknutih članova. U obavezama su iskazani dugovi od 47.000 KM, ali su
prikazani podaci za oko 20 posto manji od onih koje je TI BIH evidentirao na
samo dva oblika oglašavanja u kampanji.
TI
BIH već godinama ukazuje da stranke ne prijavljuju sve prihode kojima
raspolažu, a dio kampanje finansiraju brojne privilegovane privatne kompanije
koje posluju sa državom što je zakonom zabranjeno. Takođe, kampanju stranaka
često finansiraju javne institucije i javna preduzeća, što je takođe
zabranjeno, a posmatrači TI BIH su tokom monitoringa predizbornog perioda
zabilježili 32 slučaja gdje se oprema javnih preduzeća i institucija koristila
u stranačke svrhe i 21 primjer plaćenog oglašavanja institucija kojima su se
promovirali kandidati.
TI
BIH će prikupljenu dokumentaciju o monitoringu oglašavanja u medijima i
vanjskom oglašavanju političkih partija dostaviti CIK-u, čiji revizori tek
trebaju pregledati finansije političkih partija i utvrditi istinitost
prikazanih podataka.
