Sutra, 28. decembra 2025., na Kosovu se održavaju parlamentarni izbori koji imaju za cilj okončati višemjesečnu političku blokadu i omogućiti formiranje nove vlade. Ovi izbori su ponovljeni nakon što poslanici iz februarskih izbora nisu uspjeli da formiraju parlamentarnu većinu i izaberu funkcionalnu vladu, što je dovelo do duboke političke i institucionalne krize.
Kosovo je u 2025. godini već imalo parlamentarne izbore 9. februara. Na tim izborima Pokret Samoopredjeljenje (Vetëvendosje), na čijem je čelu premijer Albin Kurti, osvojio je najviše glasova ali nije obezbijedio apsolutnu većinu u Skupštini od 120 mjesta. Bez većine, Kurti i Vlada nisu uspjeli formirati stabilnu izvršnu vlast, što je dovelo do blokade institucija i odbijanja parlamenta da izabere predsjednika i govornika. Uslijedila je i neuspješna dva pokušaja formiranja vlade, što je predsjednicu Kosova Vjosu Osmani primoralo da raspiše ponovne izbore za 28. decembar.
Zbog nedostatka vlasti i blokade institucija, građani Kosova izlaze na vanredne parlamentarne izbore.
Ko učestvuje na izborima?
U trci za 120 poslaničkih mjesta učestvuju različite političke stranke i koalicije. Ključne političke opcije uključuju:
* Vetëvendosje (Pokret Samoopredjeljenje) – vodeća stranka premijera Albina Kurtija.
* Demokratska partija Kosova (PDK) – glavna opoziciona partija.
* Demokratski savez Kosova (LDK) – važna opoziciona partija.
* Alijansa za budućnost Kosova (AAK) – manja partija s konzervativnijim profilom.
* Srpska lista – stranka koja predstavlja većinu srpske zajednice na Kosovu i ima 10 zagarantovanih mandata u parlamentu.
* Tu su i tri bošnjačke liste koje se bore za ukupno tri zagarantirana mjesta u parlamentu.
Prema ranijim podacima, u prethodnim izborima 2025. na Kosovu su učestvovale veliki broj partija i koalicija (18 partija, tri koalicije, dvije građanske inicijative i nezavisni kandidat), a pravo glasa imalo je više od dva miliona građana. Od 120 poslaničkih mjesta, 10 je rezervirano za srpsku zajednicu, a ostalih 110 popunjavaju predstavnici ostalih zajednica.
Koliko birača ima pravo glasa i ko vodi?
Prema Centralnoj izbornoj komisiji Kosova, pravo glasa na ovim izborima ima 2.075.868 građana. Od ovog broja, 1.979.944 birača živi na Kosovu, dok je 104.924 birača registrovano u inostranstvu.
Ankete i preliminarni rezultati s februarskih izbora 2025. ukazuju na sljedeće trendove (iako se situacija može promijeniti do sutra):
- Vetëvendosje je bila vodeća politička snaga sa oko 40–41% glasova, ali bez apsolutne većine za samostalnu vladu.
- Demokratska partija Kosova (PDK) je osvajala oko 22%, a Demokratski savez Kosova (LDK) oko 17–18% glasova.
Ostale partije i koalicije osvajale su manji udio, uključujući Alijansu za budućnost Kosova (AAK) sa oko 7% glasova.
Analize su ukazivale da Vetëvendosje i dalje ima najveću podršku, ali da će mora formirati koaliciju s drugim strankama ili partijama manjina da bi osigurala više od 61 mandata potrebnih za parlamentarnu većinu.
Ko očekuje pobjedu i može li pobjednik formirati vlast?
Prema ranijim rezultatima i predviđanjima prije raspisivanja vanrednih izbora:
Vetëvendosje je redovno osvajala najveći broj glasova, ali bez mogućnosti da sama formira vladu bez koalicijskih partnera.
Formiranje stabilne većine ostaje ključno pitanje jer nijedna stranka ne može samostalno upravljati parlamentom.
Uloga Srpske liste (koja se fokusira na srpsku zajednicu) može biti važna u pregovorima o većini, budući da ima zagarantovanih 10 mandata.
Politički stručnjaci i analitičari upozoravaju da bez stabilne parlamentarne većine Kosovo može ostati u političkoj krizi, što je i razlog za održavanje ponovljenih izbora. Vladajuća stranka mora pronaći partnere, što bi moglo uključivati i stranke manjina, ili bi se mogla razmotriti tehnička ili prelazna vlada.
Danas se već glasa - u inostranstvu
Do 13:00 sati danas u diplomatskim predstavništvima Kosova glasalo je više od 7.000 birača. Portparol Centralne izborne komisije, Valmir Elezi, potvrdio je da je od ukupno 19.187 registrovanih birača, njih 7.079 ili 36,89% glasalo od 7 do 13 sati. Glasanje je već počelo u diplomatskim predstavništvima Kosova u SAD‑u i Kanadi, i do 13:00 sati proces teče bez poteškoća u 24 predstavništva. Glasanje će biti završeno u 19:00 sati (po lokalnom vremenu na Kosovu), osim u konzulatu Kosova u Istanbulu, gdje se glasanje zatvara u 17:00 sati po lokalnom vremenu.
Komentari
Ovaj članak nije moguće komentarisati.
